Nokre val blir vanskelege fordi dei handlar om noko meir enn det praktiske. Eit brev i denne forteljinga knyter ei mogleg framtid til ein person som ikkje lenger kan svare.
Les etter kva som blir halde fast, og kva som er i rørsle. Du kan undersøkje forholdet mellom ting, minne og handling utan å føresetje at det finst éi rett tolking av sorgen.
Oppgåva
Les forteljinga og undersøk korleis kvardagslege ting blir brukte til å framstille sakn og eit framtidsval.
Dette øver du på
- Undersøkje korleis gjenstandar kan bere minne og konflikt.
- Skilje mellom ytre handling og indre utvikling.
- Grunngi ei tolking av ei open avslutning.
Den vesle konvolutten
Original øvingstekst frå Ifingo. Personane, brevet og hendingane er oppdikta.
Konvolutten var mindre enn Sander hadde venta. Han hadde tenkt at eit tilbod som kunne flytte eit heilt liv, burde kome i noko større. No låg det på kjøkkenbenken mellom ein brødpose og straumrekninga. Han kunne opne svaret digitalt òg, men han hadde bede om eit brev. Bestefar hadde sagt at nokre ting var lettare å tru på når ein kunne halde dei i handa.
Det var tre månader sidan dei hadde rydda rommet hans. Sander hadde teke vare på ein kopp med eit skeivt handtak og ei notatbok der nesten alt handla om vêr. I margen på ei side stod det: Spør Sander om den skulen. Det var ei lita setning mellom vindretning og noko om ei lekk takrenne. Han hadde lese henne oftare enn resten av boka til saman.
No skulle han svare innan fredag. Skulen låg langt nok borte til at han måtte flytte, men ikkje så langt at nokon ville kalle det eit stort farvel. Mor spurde om han trong hjelp med å finne bustad. Han sa at han ville vente litt. Det var sant, men det var ikkje heile sanninga. Han venta òg på ein samtale som ikkje lenger kunne finne stad.
Torsdag kveld tok han koppen ut av skapet. Han fylte han med te og sette seg med brevet. Handtaket var dårleg å halde i. Bestefar hadde alltid gripe rundt sjølve koppen, som om feilen var noko han hadde gjort ein avtale med. Sander prøvde det same, brende seg litt på fingertuppane og lo før han rakk å la vere. Lyden gjorde kjøkkenet annleis i eit kort sekund.
Han opna ikkje notatboka for å leite etter eit råd. I staden skreiv han bak på konvolutten det han ville ha fortalt om rommet han kanskje skulle leige, om togreisa og om kor redd han var for å angre. Så la han brevet i sekken. Før han sløkte lyset, sette han koppen attende i skapet. Det skeive handtaket vende utover, slik at det var lett å finne han igjen.
Finn din eigen veg inn i teksten
Hald tolkinga nær teksten
Tekstar om sakn kan vekkje eigne erfaringar. Desse kan hjelpe deg å stille spørsmål, men dei er ikkje tekstbelegg. Noter kva forteljinga faktisk viser om Sander, og kva du sjølv legg til. Vel deretter ein konkret detalj som kan støtte ei tolking av forholdet mellom minne og framtid. Formuler gjerne at noko kan tyde på ei utvikling, dersom teksten lèt sjølve valet stå ope.
Undersøk tid og ting
Finn formuleringar som plasserer hendingar før eller etter kvarandre. Vurder kvifor forteljaren nemner tidlegare situasjonar nett der dei kjem. Sjå så på ein gjenstand som dukkar opp fleire gonger. Har han same funksjon kvar gong? Eit godt analyseavsnitt kan forklare korleis tilbakeblikket og gjenstanden verkar saman. Du treng ikkje kalle alle detaljar symbol; grunngi kvifor ein bestemt detalj får ei større tyding.
Ord som opnar teksten
- sakn
- Kjensla av at nokon eller noko ein er knytt til, ikkje er der.
- konvolutt
- Eit papirhylster til eit brev.
- tilbakeblikk
- Eit innslag som fortel om noko som skjedde tidlegare.
- indre utvikling
- Ei endring i korleis ein person tenkjer eller møter ein situasjon.
- tvetydig
- Som kan forståast på meir enn éin måte.
Attende og igjen
Attende kan uttrykkje rørsle tilbake: setje koppen attende. Igjen kan uttrykkje gjentaking: finne han igjen. Samanhengen avgjer ordvalet.
Ikkje lenger
Ikkje lenger viser at noko som var mogleg eller sant før, har endra seg: Samtalen kunne ikkje lenger finne stad.
Stopp opp. Tenk. Skriv sjølv.
Kva svarfrist har Sander, og kva praktisk endring vil skuleplassen føre til dersom han tek imot?
Eit lite hint
Finn dei opplysningane forteljinga gir om tid og avstand.
Kva kan koppen få fram om forholdet mellom å ta vare på eit minne og å gå vidare?
Eit lite hint
Følg kva Sander gjer med koppen, utan å gjere slutten meir avgjord enn han er.
Kva verknad har kontrasten mellom eit tilbod som kan flytte eit heilt liv, og den vesle konvolutten?
Eit lite hint
Samanlikn den fysiske storleiken med den moglege tydinga.
Skriv ein kort tekst der ein gjenstand viser eit viktig forhold mellom to menneske. Unngå å forklare forholdet direkte.
Eit lite hint
La bruken av tingen, ei rørsle eller ein vane bere noko av meininga.
Modellsvar, kommentarar og svarforslag krev aktivt Ifingo-abonnement. Prøv sjølv før du samanliknar med ei mogleg løysing.