Kva gjer vi med ting som minner oss om eit menneske vi saknar? Eit konkret val kan opne eit større spørsmål om endring, lojalitet og det å gå vidare.
Her øver du på eit essay som gir plass til tvil. Refleksjonen skal utvikle seg gjennom døme og motspørsmål, utan å påstå at alle opplever sorg på same måte.
Oppgåva
Skriv eit essay der du utforskar kva det kan innebere å ta vare på eit minne og samstundes leve vidare. Bruk «Den raude jakka» som utgangspunkt. Vel sjølv tittel.
Dette øver du på
- La ein konkret gjenstand bere ei utforskande tankerekkje.
- Skape ei tydeleg tankevending som utfordrar den fyrste forståinga.
- Skrive personleg og ope utan å gjere éi erfaring allmenn.
Den raude jakka
Original øvingstekst frå Ifingo. Situasjonen og personane er fiktive; teksten er ikkje eit autentisk eksamensvedlegg.
Jakka hang framleis i gangen, to månader etter at bestefar døydde. Ho var for stor for meg, men eg tok henne på når eg gjekk ut med søpla. I lomma låg ei kvittering og ein rund stein. Eg visste kva butikken heitte. Eg visste ikkje kvar steinen kom frå, og ingen kunne lenger spørje han.
Då mor ville rydde gangen, sa eg at jakka måtte bli. Ho sette seg på skobenken og spurde kva eg meinte med å ta vare på. Eg peika på jakka. Ho peika på ermane som låg over golvet.
Veka etter sydde eg opp ermane. Det tok lang tid, og den eine saumen vart skeiv. Fyrste gongen eg brukte jakka på skulen, sa ein ven at ho kledde meg. Eg kjende etter steinen i lomma. Han låg der han hadde lege heile tida, men jakka sat annleis rundt skuldrene mine.
Finn din eigen veg inn i teksten
Lat spørsmålet vekse ut av ein detalj
Vel ein gjenstand eller ei handling som kan opne refleksjonen. Beskriv nok til at lesaren kan sjå situasjonen, men ikkje bruk heile innleiinga på å gjenfortelje vedlegget. Spør kva slags motsetning detaljen rommar. Noko kan både gi tryggleik og halde fast. Eit val kan både endre og bevare. Skriv ei setning som viser at dette er eit spørsmål du vil undersøkje, ikkje eit svar du alt har bestemt deg for.
Eit essay kan ha ei personleg stemme utan at alle erfaringane er sjølvopplevde. I ei øving kan du bruke eit tydeleg tenkt døme. Det fagleg viktige er korleis du undersøkjer dømet og kva det får deg til å spørje om.
Skap samanheng mellom undring og atterhald
Planlegg ei rørsle frå det konkrete til noko meir allment, og deretter attende til noko konkret. La ei innvending endre tanken din undervegs. Då blir ikkje teksten berre ei rekkje formuleringar om at minne er viktige. Han viser ei utforsking av kva det kan bety å hugse.
Ver varsam med påstandar om korleis ein bør sørgje eller kva som er eit rett tidspunkt for endring. Vedlegget handlar om ein fiktiv situasjon, ikkje ei oppskrift for andre menneske. Avslutninga kan finne eit nytt bilete eller vende attende til opninga. Ho bør bere med seg den nyansen du har arbeidd fram.
Ord som opnar teksten
- minne
- Noko ein hugsar, eller noko som hjelper ein å hugse.
- lojalitet
- Å halde fast ved eit band, eit ansvar eller ei tilhøyrsle.
- tankevending
- Ei endring i retninga til refleksjonen.
- gjenstand
- Ein konkret ting som kan få ei vidare meining i teksten.
- atterhald
- Ei presisering av kva ei vurdering ikkje kan gjelde for.
Å ta vare på
Det faste uttrykket er «å ta vare på». Du kan bøye verbet: «tek vare på», «tok vare på», «har teke vare på».
Kva og korleis
Bruk «kva» når du spør om innhald, og «korleis» når du undersøkjer ein måte noko skjer på.
Stopp opp. Tenk. Skriv sjølv.
Kva motsetning kan jakka opne for i eit essay?
Eit lite hint
Sjå på skiljet mellom å la noko vere urørt og å bruke det.
Korleis kan du leggje inn ei innvending mot di eiga fyrste tolking?
Eit lite hint
Spør om den handlinga du verdset, kan opplevast annleis av ein annan.
Kva bør du unngå når du skriv om sorg?
Eit lite hint
Skil mellom eit konkret døme og råd som skal gjelde for alle.
Modellsvar, kommentarar og svarforslag krev aktivt Ifingo-abonnement. Prøv sjølv før du samanliknar med ei mogleg løysing.