Like reglar kan møte ulike føresetnader. I eit oppdikta møte blir spørsmålet om taletid òg eit spørsmål om kven som får setje ramma for samtalen.
Undersøk både reglane, ordbruken og handlingane. Teksten gir deg eit konkret døme å drøfte, men han er ikkje dokumentasjon av korleis eit verkeleg demokratisk organ arbeider.
Oppgåva
Les forteljinga og undersøk korleis måten møtet blir leia på, påverkar kven som får fram eit synspunkt.
Dette øver du på
- Skilje mellom formell likskap og ulike føresetnader for deltaking.
- Analysere kva replikkar og handlingar kan vise om makt.
- Drøfte ei løysing ved å prøve henne mot ei innvending.
Tre minutt til alle
Original øvingstekst frå Ifingo. Møtet, saka og personane er oppdikta.
På møtet om uteplassen fekk alle tre minutt. Ada hadde skrive regelen øvst på arket sitt med dobbel strek under. Ho var vald til møteleiar og ville gjere det skikkeleg. Ingen skulle kunne seie at nokon hadde fått meir tid enn andre. På bordet la ho telefonen med nedteljinga klar. Ho testa lyden ein gong. Det vesle pipet fekk alle til å sjå opp.
Dei første som tok ordet, kjende kvarandre frå før. Dei snakka fort, viste til tidlegare diskusjonar og avslutta med at dei andre sikkert forstod kva dei meinte. Nokre rundt bordet nikka før setningane var ferdige. Ada var nøye med klokka. Då ein av dei gjekk over tida, braut ho av. Ho kjende seg letta over at ho hadde klart å halde fast ved regelen.
Så var det Amir sin tur. Han bretta ut eit ark med ei teikning av uteplassen. Han byrja med å forklare kvar inngangen låg, men stoppa då nokon sa at det visste dei. Han såg ned og hoppa over nokre linjer. Då han kom til benken bak skuret, pep telefonen. «Du kan sende resten etterpå», sa Ada. Han bretta arket saman utan å leggje det på bordet.
I pausen såg ho teikninga ved kaffikanna. Amir hadde markert ei rute som ikkje var synleg frå vindauget i møterommet. Ada følgde streken med fingeren. «Eg har ikkje gått den vegen», sa ho. Han trekte på skuldrene. «Det er den vegen eg kjem.» Ho såg på lista over dei som hadde snakka. Klokka hadde målt minutta likt. Ho hadde ikkje målt kva alle måtte forklare først.
Etter pausen bad Ada om å få sjå teikninga på skjermen før dei stemde. Ho forklarte kvifor ho gjorde det. Ein av dei andre meinte det blei urettferdig med meir tid. Ada nikka og skreiv innvendinga i referatet. Så spurde ho om fleire hadde opplysningar dei ikkje hadde fått fram. Telefonen låg framleis på bordet, men no med skjermen ned. Ingen tok han bort. Dei trong nok ei klokke òg.
Finn din eigen veg inn i teksten
Undersøk ei regelendring
Start med å formulere kva den opphavlege regelen skulle sikre. Finn så kva problem personane oppdagar når dei bruker han. Skil mellom kritikk av eit mål og kritikk av ein bestemt metode for å nå målet. Det gjer det lettare å drøfte utan å gjere saka til eit enkelt val mellom orden og fridom. Sjå særleg etter kva den siste delen av teksten lèt stå uløyst.
Prøv ei innvending rettvist
Når du vurderer ei løysing, bør du gi ei mogleg innvending ei form som ein verkeleg motpart kunne kjent seg att i. Forklar først kva innvendinga vernar om. Vurder deretter om løysinga kan ta omsyn til dette utan å miste det ho skulle oppnå. Bruk møtet som døme, men skriv tydeleg når du går frå tolking av forteljinga til ei eiga vurdering av korleis eit møte kunne vore organisert.
Ord som opnar teksten
- taletid
- Tida ein deltakar får til å snakke i eit møte.
- føresetnad
- Noko som ligg til grunn for det ein kan gjere eller forstå.
- formell likskap
- At dei same uttrykte reglane gjeld for alle.
- referat
- Ei skriftleg oppsummering av det som skjedde i eit møte.
- ramme
- Vilkår som formar kva ei handling eller ein samtale kan bli.
Kvarandre
Kvarandre viser til ei gjensidig handling eller eit gjensidig forhold: Dei kjende kvarandre. Ordet blir ikkje bøygd etter tal eller kjønn.
Å bli og å vere
Bli kan uttrykkje ei endring: Det blei urettferdig. Vere uttrykkjer ein tilstand: Det var urettferdig. Vel verb etter kva du vil seie.
Stopp opp. Tenk. Skriv sjølv.
Kva ønskjer Ada å sikre med regelen om tre minutt?
Eit lite hint
Les tankane hennar i opninga før du vurderer resultatet.
Kvifor kan deltakarane trenge ulik tid før sjølve poenget blir forståeleg?
Eit lite hint
Undersøk kva dei veit frå før, og kva Amir må forklare.
Kva verknad får den siste omtalen av telefonen?
Eit lite hint
Samanlikn korleis telefonen blir brukt i opninga og avslutninga.
Foreslå éi endring som kan gjere møtet betre. Drøft òg ei rimeleg innvending mot endringa.
Eit lite hint
Vurder korleis løysinga tek vare på både deltaking og behovet for å bli ferdig.
Modellsvar, kommentarar og svarforslag krev aktivt Ifingo-abonnement. Prøv sjølv før du samanliknar med ei mogleg løysing.