Det å få ordet og det å ha høve til å førebu eit innspel er ikkje heilt det same. Denne øvinga bruker ein oppdikta elevrådstekst til å undersøkje korleis ein avsendar prøver å endre ein felles arbeidsmåte.
Du skal analysere kva teksten gjer språkleg og argumenterande. Han er ikkje ei skildring av reglar ved ein verkeleg skule, og du treng ikkje kjenne møtepraksisen til eit bestemt elevråd for å svare.
Oppgåva
Analyser korleis skribenten argumenterer for meir deltaking i elevrådet i «Før nokon tek ordet». Skriv eit kortsvar på 220–300 ord.
Dette øver du på
- Finne samanhengen mellom eit problem og eit konkret forslag.
- Forklare korleis ei metafor kan framheve eit maktforhold.
- Vurdere ei innvending utan å miste standpunktet av syne.
Før nokon tek ordet
Original øvingstekst frå Ifingo. Personane og situasjonen er oppdikta.
Vi seier at alle kan ta ordet i elevrådet. Men kva hjelper ein open talarstol dersom saklista kjem fem minutt før møtet? Nokre har alt snakka saman. Andre må finne både orda og meininga si medan hendene til dei første går opp.
Send sakene to dagar før, og lat klassane svare skriftleg om dei vil. Det tek tid, seier de kanskje. Ja, men raske møte er ikkje alltid gode møte. Vi treng ikkje fleire fine ord om medverknad. Vi treng ei sakliste som kjem tidsnok til at fleire faktisk kan meine noko, også dei som ikkje svarar først.
Finn din eigen veg inn i teksten
Følg resonnementet frå problem til forslag
Skriv éi setning om problemet teksten peiker på, og éi om endringa som blir føreslått. Vurder deretter om du kan vise ein samanheng mellom dei. Det er denne koplinga du skal analysere, heller enn å bruke heile svaret på eigne meiningar om korleis møte bør vere.
Finn også ut kven avsendaren vender seg til. Pronomen og direkte spørsmål kan gi viktige signal, men teksten kan vere relevant for fleire lesarar samtidig. Forklar kva som gjer nett denne mottakargruppa mogleg, og ta omsyn til at den retoriske situasjonen er oppdikta.
Undersøk kven som blir synleg
Legg merke til korleis teksten framstiller ulike måtar å delta på. Vel eit sitat som viser ein slik skilnad, og forklar kvifor det får plass i argumentasjonen. Ein metafor eller kontrast er fagleg interessant når du kan vise korleis han støttar teksten sitt formål.
Sjå til slutt etter eit mogleg motargument og korleis det blir møtt. Eit svar som tek med ei innvending, kan framstå meir gjennomtenkt, men ikkje alle innvendingar er dermed løyste. Du kan undersøkje om teksten gir ei konkret løysing, eit prinsipp eller berre ei ny vurdering av kva som bør telje mest.
Ord som opnar teksten
- medverknad
- Det å kunne vere med på å påverke ei avgjerd eller eit arbeid.
- sakliste
- Ei oversikt over sakene som skal takast opp i eit møte.
- motargument
- Eit argument som talar mot standpunktet eller forslaget.
- retorisk spørsmål
- Eit spørsmål brukt til å framheve eit poeng, der avsendaren ofte antydar svaret.
Medverknad og deltaking
Skriv «medverknad» når du meiner høve til å påverke. «Deltaking» kan også vise til det å vere med, utan at ein nødvendigvis påverkar avgjerda.
Presise verb
Bruk verb som «føreslår», «spør», «innrømmer» og «prioriterer» for å vise kva avsendaren gjer i argumentasjonen.
Stopp opp. Tenk. Skriv sjølv.
Kva konkret endring ønskjer skribenten?
Eit lite hint
Skil mellom det overordna målet og dei føreslåtte tiltaka.
Korleis skil teksten mellom formell tilgang og reell deltaking?
Eit lite hint
Undersøk biletet av talarstolen og tidsramma i opninga.
Korleis blir innvendinga om tidsbruk møtt?
Eit lite hint
Sjå etter kva målestokk skribenten bruker når hen vurderer eit godt møte.
Modellsvar, kommentarar og svarforslag krev aktivt Ifingo-abonnement. Prøv sjølv før du samanliknar med ei mogleg løysing.