Eit skjema kan verke nøytralt og likevel få fram kor ulikt menneske kan møte den same situasjonen. I denne øvinga les du ein oppdikta scene frå eit søknadsarbeid og undersøker kva teksten vel å vise.
Utdraget gir ikkje grunnlag for å avgjere korleis ein verkeleg arbeidsgivar tilset folk. Du skal analysere den litterære framstillinga av erfaring, kontaktar og høvet til å gjere arbeid synleg i eit avgrensa format.
Oppgåva
Analyser korleis ulike vilkår for å presentere erfaring blir framstilte i «Tidlegare arbeidsgivar». Skriv eit kortsvar på 220–300 ord.
Dette øver du på
- Forklare ei motsetning mellom synleg og usynleg arbeid.
- Undersøkje korleis eit skjema fungerer som eit litterært motiv.
- Skilje ei tolking av ein scene frå ei generell samfunnspåstand.
Tidlegare arbeidsgivar
Original øvingstekst frå Ifingo. Personane og situasjonen er oppdikta.
Skjemaet ville ha namnet på ein tidlegare arbeidsgivar. Eg hadde henta veslebror, vaska opp etter kveldsvakter og hjelpt far med bestillingane i den vesle verkstaden hans. Men det var ikkje eit felt for slikt. Eg skreiv «ingen» og sletta det att.
Ved nabobordet fortalde Even at onkelen skulle ringje sjefen. Han hadde berre jobba tre dagar, sa han, men no var referansen i orden. Eg nikka og flytta blikket tilbake til skjermen. I feltet «anna erfaring» skreiv eg først at eg var påliteleg. Så skreiv eg kva eg faktisk hadde gjort. Markøren venta på neste linje.
Finn din eigen veg inn i teksten
Finn ut kva formatet gjer synleg
Les opplysningane om arbeid og hjelp før du tolkar skjemaet. Kva handlingar blir nemnde, og kva slags dokumentasjon eller namn blir det spurt etter? Eit godt analysepoeng oppstår når du kan forklare korleis desse to sidene møter kvarandre, ikkje berre når du seier at skjema er vanskelege.
Undersøk også kva vi får vite om den andre søkjaren, og kva vi ikkje får vite. Eit kort utdrag kan synleggjere ein skilnad i kontaktar utan å fortelje alt om arbeidsevna til personane. Unngå å gjere ein av dei til ein eintydig skurk eller ein førebiletleg person når teksten gir lite grunnlag for det.
Lat avslutninga påverke tolkinga
Legg merke til endringa frå eit generelt eigenskapsord til ei skildring av faktisk handling. Kva kan denne endringa gjere med måten forteljaren presenterer seg på? Sjå etter korleis teksten gir personen noko handlingsrom samtidig som situasjonen framleis er uavklart.
I svaret kan du bruke skjemaet som eit motiv og eg-perspektivet som ei avgrensing. Forklar omgrepa gjennom tekstbelegg framfor å gi lange definisjonar. Avslutt med å samle tolkinga av dei ulike vilkåra, og gjer det tydeleg dersom du formulerer noko som ei mogleg lesing heller enn eit sikkert resultat av søknaden.
Ord som opnar teksten
- referanse
- Ein person som kan gi opplysningar om arbeid eller eigenskapar til ein søkjar.
- vilkår
- Føresetnader eller rammer som påverkar kva ein kan gjere.
- handlingsrom
- Dei moglegheitene ein person har til å handle i ein situasjon.
- motiv
- Ein konkret situasjon eller eit tilbakevendande element i ein tekst.
Erfaring
Du kan skrive «erfaring frå verkstaden» og «røynsle med bestillingar». Vel ei naturleg formulering, og unngå å bytte ord berre for å gjere teksten meir komplisert.
Kva slags
«Kva slags arbeid» og «kva forteljaren har gjort» er presise nynorske spørjeformuleringar du kan bruke når du planlegg eit analyseavsnitt.
Stopp opp. Tenk. Skriv sjølv.
Kva slags arbeid har forteljaren gjort, og kvifor er det vanskeleg å plassere i skjemaet?
Eit lite hint
Samanlikn handlingane med ordlyden i det første feltet.
Kva kontrast skaper opplysninga om Even?
Eit lite hint
Hald deg til kontaktane og referansen som er viste, utan å gjette tilsetjingsutfallet.
Kva endrar forteljaren i det siste feltet?
Eit lite hint
Sjå på skiljet mellom å nemne ein eigenskap og å vise handling.
Modellsvar, kommentarar og svarforslag krev aktivt Ifingo-abonnement. Prøv sjølv før du samanliknar med ei mogleg løysing.