Reklame kan selje ei vare og samstundes føreslå korleis eit godt liv bør sjå ut. I denne øvinga undersøkjer du korleis førestillingar om kropp kan byggjast inn i eit slikt språk.
Du skal drøfte forventningar utan å påstå at alle lesarar reagerer likt. Det fiktive vedlegget gir eit avgrensa tekstgrunnlag, ikkje kunnskap om verknader på ei heil elevgruppe.
Oppgåva
Skriv ein fagartikkel der du drøftar korleis språk om kropp og sjølvforbetring kan skape forventningar. Bruk den fiktive reklameskissa som eit døme, og drøft også korleis mottakarar kan møte slike forventningar kritisk.
Dette øver du på
- Skilje mellom det ein reklame seier direkte og det han føreset.
- Drøfte kjønna forventningar utan å gjere dei til eigenskapar ved alle.
- Knyte faglege omgrep til avgrensa tekstbelegg.
Reklameskisse: Klar for den nye deg
Original øvingstekst frå Ifingo. Situasjonen og personane er fiktive; teksten er ikkje eit autentisk eksamensvedlegg.
Ei oppdikta treningsverksemd planlegg to plakatar for det same medlemskapet. På den eine står ein person framfor ein spegel og teksten «Ta mindre plass. Kjenn deg større». På den andre løftar ein person ei tom treningsstong under teksten «Bli den alle legg merke til». Arbeidsgruppa vil rette den fyrste plakaten mot jenter og den andre mot gutar.
Ein medarbeidar spør kvifor dei tilbyr same aktivitet med så ulike lovnader. «Vi sel ikkje berre trening», svarar prosjektleiaren. «Vi sel kjensla av å bli den ein burde vere.» Ho vil likevel ikkje skrive noko om at ein bestemt kropp gir eit betre liv. Det skal berre liggje i stemninga.
Før plakatane blir ferdige, føreslår ein lærling ei tredje overskrift: «Finn ei rørsle du likar». Gruppa blir stille. Dei er usamde om ho seier for lite eller om ho endeleg seier noko dei kan stå inne for.
Finn din eigen veg inn i teksten
Undersøk føresetnadene i språket
Skriv ned kva dei to plakatane lovar direkte. Noter så kva slags problem mottakaren må godta for at lovnaden skal verke freistande. Dette hjelper deg å skilje mellom bodskap og føresetnad. Bruk vedlegget presist: Arbeidsgruppa ønskjer å rette plakatane mot bestemte grupper, men teksten viser ikkje korleis faktiske jenter eller gutar vil reagere.
Vel ei problemstilling som rommar både påverknad og handlingsrom. Du kan undersøkje korleis forventningar blir presenterte, og korleis mottakaren kan stille spørsmål ved dei. Unngå å starte med at alle blir styrte av reklame. Ein slik påstand treng eit anna grunnlag enn den fiktive skissa gir.
Drøft med skilje mellom nivå
Eitt avsnitt kan undersøkje ordvalet i reklamen, eit anna dei kjønna målgruppene og eit tredje moglege kritiske spørsmål frå mottakaren. Då held du tekstnivå, førestillingar og vurdering frå kvarandre. Samanhengen mellom avsnitta må likevel vere tydeleg: Kva fører analysen av formuleringa til at du kan drøfte vidare?
Ta også den tredje overskrifta på alvor. Ei alternativ formulering kan opne ei drøfting av kva eit tilbod faktisk kan love. Ver varsam med å framstille løysinga som enkel eller sikker. Ein fagartikkel blir sterkare når du viser både kva eit språkval endrar, og kva det ikkje er nok å endre.
Ord som opnar teksten
- kroppsideal
- Ei førestilling om korleis ein kropp bør sjå ut eller fungere.
- føresetnad
- Noko ein må ta for gitt for at eit resonnement eller ein lovnad skal verke.
- målgruppe
- Dei ein tekst eller ein kampanje særleg prøver å nå.
- sjølvforbetring
- Forsøk på å endre sider ved seg sjølv i ei ønskt retning.
- kritisk lesing
- Å undersøkje grunnlag, interesser og underliggjande førestillingar i ein tekst.
Å påverke
Verbet heiter «å påverke» på nynorsk. Eit nærliggande substantiv er «påverknad».
Ulike og ulikt
Skriv «ulike forventningar», men «språket verkar ulikt». Her skil du adjektiv frå adverb.
Stopp opp. Tenk. Skriv sjølv.
Kva er skilnaden mellom kva plakatane tilbyr og kva dei lovar?
Eit lite hint
Samanlikn medlemskapet med kjenslene overskriftene spelar på.
Kvifor må du vere varsam med påstandar om jenter og gutar her?
Eit lite hint
Spør kven som deler inn målgruppene, og kva vedlegget faktisk viser.
Kva kan den tredje overskrifta brukast til i drøftinga?
Eit lite hint
Vurder kva slags mål for trening ho føreslår, utan å gjere henne til ei universell løysing.
Modellsvar, kommentarar og svarforslag krev aktivt Ifingo-abonnement. Prøv sjølv før du samanliknar med ei mogleg løysing.