Sjå Norsk sidemål vg3 vår 2025 med NOR1268/NOR1271, oppgåver og komplette nynorske modellsvar. Kortsvar om Honningcentralen, langsvar om Kafka, nynorsk og Sorti.
Faglig kvalitetssikret av lærere og toppstudenter · Følger læreplanen (LK20) · Sist oppdatert 2026-10-13
Her finn du Norsk sidemål vg3 vår 2025 for NOR1268/NOR1271, med oppgåveoversikt og komplette modellsvar på nynorsk. Settet passar for elevar som vil øve på retorikk, samanlikning, fagartikkel og novelletolking.
Annonsen frå Honningcentralen har eit dobbelt formål: Ho skal marknadsføre norsk honning og samtidig skape større merksemd om biene si rolle i naturen. Teksten kombinerer sal, humor og miljøbodskap på ein måte som gjer reklamen lett å hugse.
Patos er den tydelegaste appellforma. Annonsen spelar på humor og dobbeltbetydningar knytte til uttrykket blomster og bier. Den leikne tonen gjer at mottakaren blir nysgjerrig og underhalden, sjølv om temaet eigentleg handlar om pollinering og matproduksjon. Humor senkar terskelen for å lese vidare.
Logos blir brukt gjennom fakta om bier og pollinering. Når annonsen viser til kor viktige biene er for bær, frukt og naturmangfald, får reklamen eit sakleg grunnlag. Mottakaren forstår at honning ikkje berre er eit produkt, men del av eit større økologisk system.
Etos blir bygd gjennom Honningcentralen som avsendar. Selskapet kan vise til lang historie og fagleg tilknyting til norsk honningproduksjon. Når ein etablert aktør bruker humor, verkar det mindre useriøst fordi avsendaren allereie har truverde.
Appellformene verkar saman. Patos fangar merksemda, logos gir bodskapen tyngd, og etos gjer at mottakaren kan stole på avsendaren. Annonsen fungerer derfor godt fordi han gjer eit kvardagsleg produkt til noko både morosamt, norsk og viktig.
2Franz Kafkas Fellesskap og annonsen Vi søker flere skeive fosterforeldre er svært ulike tekstar, men begge handlar om grensene for fellesskap. Kafka viser eit fellesskap som stengjer nokon ute, medan annonsen prøver å utvide fellesskapet. Saman seier tekstane mykje om korleis menneske kan bli inkluderte eller ekskluderte.
Kafka-teksten er modernistisk kortprosa. Forma er knapp, absurd og parabolsk. Teksten skildrar ei gruppe som har funne saman, men som ikkje vil sleppe inn ein sjette person. Avvisinga verkar både rasjonell og urimeleg. Nettopp denne blandinga gjer teksten ubehageleg: Fellesskapet treng ikkje alltid ein god grunn for å stengje nokon ute.
Innhaldet hos Kafka viser at fellesskap kan byggje på ekskludering. Gruppa blir sterkare ved at ho definerer kven som ikkje høyrer til. Den sjette personen blir ståande utanfor, ikkje fordi han nødvendigvis er farleg, men fordi fellesskapet alt har bestemt seg. Teksten kritiserer dermed menneskelege grupper som vernar seg sjølve mot det framande.
Annonsen frå Barne- og familieetaten har ein heilt annan form. Han er ein offentleg informasjonstekst og reklame for fosterheim. Formålet er konkret: å få fleire skeive til å vurdere å bli fosterforeldre. Språket er inviterande, klart og inkluderande.
I denne teksten blir fellesskapet utvida. Skeive menneske blir ikkje framstilte som utanfor, men som ein ressurs. Annonsen utfordrar gamle førestillingar om kva ein familie kan vere. Der Kafka viser eit vi som stengjer døra, viser annonsen eit vi som seier: Vi treng dykk.
Kontrasten mellom tekstane er derfor viktig. Kafka viser ein mørk og tidlaus mekanisme: Menneske skaper fellesskap gjennom grenser. Annonsen viser ei moderne, institusjonell form for inkludering, der samfunnet aktivt prøver å opne grensene.
Samtidig minner tekstane oss om at inkludering ikkje skjer av seg sjølv. Nokon må endre språket, normene og invitasjonane. Fellesskap er ikkje berre noko vi har; det er noko vi gjer. Spørsmålet begge tekstane stiller, er kven som får vere med, og kven som framleis står utanfor døra.
3Nynorsk har ei særstilling i norsk språk- og kulturhistorie. Skriftspråket voks fram på 1800-talet som eit alternativ til dansk og dansk-norsk, og det vart bygd på norske dialektar. I dag blir nynorsk både forsvart som kulturarv og kritisert som unødvendig byrde. Denne spenninga kjem fram i tekstane frå Norsk Målungdom og Fredagspanelet.
Den historiske bakgrunnen startar med Ivar Aasen. Etter 1814 var Noreg politisk sjølvstendig, men skriftspråket var framleis sterkt prega av dansk. Aasen reiste rundt i landet på 1840-talet og samla dialektmateriale. Målet var å lage eit norsk skriftspråk som bygde på folkemålet, ikkje på embetsmannsspråket.
Landsmålet, som seinare fekk namnet nynorsk, vart jamstilt med riksmål i 1885. Dette var eit viktig språkpolitisk vedtak. Nynorsk handla ikkje berre om grammatikk, men om demokrati, identitet og nasjonal sjølvrespekt. Språket skulle gi verdi til dialektane og til folk utanfor by- og embetsmannskulturen.
Norsk Målungdom argumenterer gjerne for nynorsk som språkleg mangfald, kulturarv og demokratisk rett. Dette er sterke argument. Nynorsk held oppe eit skriftspråk som ligg nærare mange dialektar, og det minner oss om at norsk ikkje berre er éi norm. I eit land med sterke dialekttradisjonar kan nynorsk vere ein viktig motvekt mot sentralisering.
Motargumentet i Fredagspanelet handlar meir om nytte. Når nokon spør om vi treng folk som kan nynorsk eller folk med realfag, blir nynorsk sett opp mot praktisk kompetanse. Dette er eit vanleg argument i skuledebatten: Sidemål tek tid som kunne vore brukt på andre fag.
Dette argumentet har noko for seg dersom ein berre ser på kortsiktig nytte. Elevane har avgrensa tid, og mange opplever nynorsk som vanskeleg. Samtidig blir motsetnaden for enkel. Samfunnet treng både realfagleg kompetanse og språkleg kompetanse. Språk er ikkje pynt, men grunnlag for demokrati, kultur og offentleg deltaking.
Ei nyansert drøfting må likevel erkjenne at nynorsk står svakt mange stader. Dersom opplæringa blir mekanisk og prega av tvang, kan han skape motstand. Nynorsk treng ikkje berre lovvern, men gode tekstar, gode lærarar og tydelegare relevans for elevane.
Konklusjonen er at nynorsk både er kulturarv og levande språkpolitikk. Han kan ikkje forsvarast berre med tradisjon, men han bør heller ikkje avvisast berre fordi han krev arbeid. Nynorsk viser at språk handlar om makt, identitet og kven som får skrive verda på sitt eige mål.
4Tittelen Sorti er ein viktig nøkkel til novella. Ordet tyder avgang frå scena, ofte brukt i teatersamanheng. Allereie før lesaren går inn i teksten, blir vi derfor styrte mot tankar om slutt, avskjed og overgang. Novella kan tolkast som ei forteljing om eit menneske eller ein relasjon som er på veg ut av noko.
Miljøet og kvardagsdetaljane er viktige. Dersom novella er knytt til eit kystmiljø, fiske eller vanlege handlingar, skaper det ein kontrast mellom det trivielle og det eksistensielle. Det store dramaet ligg ikkje nødvendigvis i ytre hendingar, men i det som er i ferd med å ta slutt.
Forteljarperspektivet avgjer kor nært lesaren kjem personane. Eit eg-perspektiv kan gjere avskjeden subjektiv og sår, medan ein meir distansert tredjepersonsforteljar kan gi teksten eit stillferdig preg. I begge tilfelle kan det usagde vere viktigare enn det som blir sagt rett ut.
Eit sentralt motiv er avgang. Sortien kan handle om død, alderdom, sjukdom, brot eller tap av ein livsform. Tittelen får ei symbolsk kraft fordi livet sjølv kan likne ei scene: Vi kjem inn, spelar rollene våre, og ein dag må vi gå ut. Spørsmålet er om avgangen skjer brått, stille eller med verdigheit.
Kontrast kan vere eit viktig verkemiddel i novella. Kvardagslege gjenstandar, natur eller rutinar kan stå mot det store alvoret. Slik kan teksten vise at livets største overgangar ofte skjer midt i det vanlege. Avskjeden treng ikkje vere dramatisk for å vere djuptgripande.
Språket kan også peike mot temaet. Dersom setningane er knappe og nøkterne, kan det skape ei underdriven sorg. Dersom teksten bruker sanselege naturbilete, kan landskapet spegle indre tilstandar. Hav, fisk, lys eller stillheit kan fungere symbolsk som bilete på tid, minne og slutt.
Mi tolking er at Sorti handlar om meir enn ein konkret avskjed. Novella undersøker korleis menneske møter det uunngåelege: at noko tek slutt. Tittelen gir teksten eit teatralsk bilete, men novella verkar ikkje nødvendigvis kunstig. Ho viser heller kor stille og menneskeleg ein sorti kan vere.